Hemels

En daar ging de geëmigreerde Hollander die ik ben weer de deur uit voor zijn dagelijks brood bij zijn vaste Marokkaanse bakker in Matongé (Elsene).

Wat is het stil op straat, het lijkt wel zondag.
En zie: het hek voor de toegang tot de Lidl is gesloten.

Bij wijze van integratiecursus had ik een tijd geleden een 10-dagen pas gekocht voor het Brussels Summer Festival. Ik zit aan de laatste dag – ben ik na al die concerten tot in de nacht ondertussen totaal gedesoriënteerd en ís het ook werkelijk zondag, in plaats van dinsdag (als immigrant voel je je al snel een gedesoriënteerde onnozelaar en plus – dit geheel terzijde)…?

Ik vraag het aan de bakker: is het een feestdag vandaag? (Ik zeg: “jour de fête“.)
Hij begrijpt niet precies waarom ik dat zeg. Omdat de winkels dicht zijn, verduidelijk ik.
Ah, c’est jour férié“, antwoord hij, wat ik in mijn hoofd abusievelijk vertaal als ‘vakantiedag’ (maar het is natuurlijk – nationale – feestdag).

Ik zoek het thuis eens op: 15 augustus.

Welnu, dat is in België inderdaad een officiële nationale feestdag, en wel O.L.V. Hemelvaart, voluit Onze Lieve Vrouw Hemelvaart, of Maria-Tenhemelopneming; in het Frans (L’) Assomption (de Marie).
Niet te verwarren met O.H. Hemelvaart, voluit Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart, of Ons Heer Hemelvaart; in het Frans dan weer (Le jeudi de l’) Ascension.

Vanwaar dat verschil tussen Ascension voor Jezus en Assomption voor Maria, wat strikt is, naar ik begrijp?
Ascension is duidelijk.
Maar Assomption…?

Het internet geeft verschillende geleerde antwoorden (van officiële ‘geestelijken’, lees: websites van katholieke kerken en scholen).

Zo zegt de website van L’église catholique en Seine-Saint-Denis:

L’Assomption, c’est le mot inventé par les chrétiens pour dire que nous croyons que Marie, la mère de Jésus, est montée au ciel après sa vie terrestre sans avoir connu la dégradation du tombeau. Même si ce n’est qu’en 1950 que l’Église a proclamé solennellement que cette réalité faisant partie de notre foi catholique (c’est le “dogme” de l’Assomption), les chrétiens portent cela dans leur patrimoine de foi depuis toujours.
(Dikgedrukt door mij – vanwege: zie verder).

Ik vertaal even vrij (heidens):
L’Assomption – dat is een woord dat de christenen speciaal voor de gelegenheid hebben uitgevonden, omdat er verschil moet zijn. Met Jezus, dus.

Het stukje eindigt met:
Pourquoi « Assomption » ? Parce que de même que grâce à Jésus, l’humanité est entrée en Dieu, de même Marie a été assumée corps et âme dans la gloire de Dieu, sans attendre la résurrection finale, où tous, nous ressusciterons (I Co 15, 52). Marie est bien “la première en chemin” comme nous chantons.

Dikgedrukt weer door mij, ik legde door die woorden – denk ook aan het Engelse to assume – namelijk even de link met ‘iets aannemen’. We gelóven – want wanneer Maria precies is overleden is niet echt bekend – dat Maria op die en die dag is gaan hemelen, we nemen dat aan.

Maar neen, het Franse assumer, betekent óók ‘ontvangen, accepteren, aanvaarden’.
En daarin zit het verschil: Maria werd door God ‘aanvaard’, zogezegd. Uitverkoren en daarop uitgenodigd. Dit in tegenstelling tot Jezus, die ten slotte al ‘goddelijk’ wás om mee te beginnen. Maria niet.
Jezus steeg dus weer op naar de hemel, zoals hij eruit was neergedaald. Maria werd door God opgenomen, zij steeg ook niet zelf op, maar werd door engelen – of een donzige wolk – de hemel in gevlogen (zie de vele schilderijen).

Dit is even mijn lekenuitleg – maar het principe mag duidelijk zijn. Jezus is de Ascenceur, de lift, zelf. Maria kreeg (van engelen of een lief wolkje) een lift, (als eerste) aanvaard door God.

Voor de geïnteresseerden: ene Benedictus komt in een “Chronique sémantique: Ascension ou assomption?” ook nog met de etymologie:

Il faut ici recourir à l’étymologie. « Ascension » vient du latin ascendere, « monter » ; l’emploi du mot à propos de Jésus est transparent : Il est descendu sur la terre – par son Incarnation) et est monté – par son Ascension (cf. Ep 4, 8-10). « Assomption » vient d’un autre verbe latin, assumere, « prendre pour soi, accueillir, enlever, élever », et il faut le conjuguer au passif pour l’employer en ce sens théologique précis : « Marie, toujours vierge, après avoir achevé le cours de sa vie terrestre, a été élevée en corps et en âme à la gloire céleste » (Pie XII, Constitution Munificentissimus Deus, 1er novembre 1950)

Hoe dan ook: ze is gegroet, Maria.
En naar ik hoop nog steeds vol van genade.